Citizen science voor Volt

2026

Wat als burgers niet alleen meepraten over de toekomst van Europa, maar ook meedoen aan het onderzoek waarop politieke keuzes gebaseerd worden? Vanuit die gedachte houdt Charge zich bezig met citizen science en de vraag hoe dit kan bijdragen aan een democratischer manier van kennis ontwikkelen.

Voor Charge sluit citizen science aan bij een fundamentele ambitie: een democratischer Europa waarin mensen betrokken zijn bij de kennis en inzichten waarop politieke keuzes worden gebaseerd. In plaats van onderzoek binnen universiteiten en kennisinstellingen te houden, brengt citizen science onderzoekers en burgers samen in onderzoek. Een manier om onderzoek inclusiever te maken en maatschappelijke betrokkenheid te versterken. 

De belofte van burgerwetenschap

Hoewel het vertrouwen in wetenschap over het algemeen groot is, ervaren veel mensen een afstand tot hoe kennis tot stand komt. Wetenschap speelt zich vaak af binnen academische instellingen, ver verwijderd van de dagelijkse realiteit van burgers. Met het openstellen van onderzoek voor de samenleving biedt citizen science een manier om deze kloof te verkleinen. 

Citizen science kent veel verschillende vormen en gradaties. Sommige projecten draaien vooral om het verzamelen van data door burgers, terwijl in andere projecten burgers actief vorm geven aan het onderzoeksproces door onderzoeksvragen te formuleren, resultaten te interpreteren en te bepalen wat relevant is. 

In die laatste vorm ligt voor Charge de democratische belofte van citizen science: als wetenschap inclusiever, toegankelijker en maatschappelijk relevanter wil worden, dan gaat het niet alleen om participatie, maar ook om burger-invloed in het onderzoeksproces. Door burgers actief te betrekken bij het formuleren van onderzoeksvragen, het verzamelen en analyseren van data en het interpreteren van resultaten, ontstaat een inclusiever en veelzijdiger beeld van de werkelijkheid. Deze aanpak verrijkt niet alleen het onderzoek, maar vergroot ook het maatschappelijk draagvlak en het vertrouwen in de uitkomsten.

De proef op de som: Europese zorgonderzoek

Om te verkennen hoe citizen science in de praktijk werkt, faciliteerde Charge een twaalf maanden durend pilotproject waarin enthousiaste vrijwilligers samen onderzoek deden naar Europese zorgsystemen. De pilot The State of European Healthcare onderzocht hoe Europese zorgsystemen van elkaar verschillen, wat landen van elkaar kunnen leren en hoe samenwerking en toegankelijkheid van zorg kunnen worden verbeterd.

De belangrijkste inzichten uit het project zijn onder andere:

  • het belang van regionale grensoverschrijdende samenwerking in de zorg;

  • de grote invloed van zorguitgaven op kwaliteit en toegankelijkheid;

  • en de rol van wachttijden als belangrijke oorzaak van ontoegankelijke zorg.

Charge citizen science guidelines

Op basis van de ervaringen uit het pilotproject ontwikkelde Charge de Citizen Science Guidelines: een verzameling aanbevelingen voor iedereen die zelf met citizen science aan de slag wil. Het document staat vol praktische tips over communicatie, projectopbouw, samenwerking en het uitvoeren van onderzoek.

De richtlijnen zijn in het bijzonder ontwikkeld voor de thematische communities van Volt en bieden praktische handvatten voor het opzetten van kleinschalige onderzoeksprojecten.

Ga meteen aan de gang met je eigen onderzoek met de Citizen Science Guidelines. De richtlijnen zijn zo opgesteld dat je er zelfstandig mee aan de slag kan, maar als je eens wilt sparren kun je hieronder contact opnemen met onze citizen science-ambassadeurs. Binnenkort vind je hier ook in de resultaten van de pilot: The State of European Healthcare.